Jeoloji Mühendislerinden Çanakkale İçin Kritik Deprem Uyarısı

12 Kasım 1999 tarihinde meydana gelen ve 845 kişinin hayatını kaybettiği, 2 bin 678 kişinin yaralandığı Düzce Depremi'nin üzerinden 27 yıl geçti. Türkiye'nin yaşadığı büyük felaketlerden biri olan depremin yıl dönümünde TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Çanakkale İl Temsilciliği tarafından yapılan açıklamada, deprem gerçeği ve alınması gereken önlemler bir kez daha gündeme taşındı.

Açıklamada, Türkiye'nin aktif fay hatları üzerinde bulunduğu hatırlatılarak, depremlerin doğa kaynaklı olaylar olduğu ancak yol açtıkları can kayıplarının ve büyük yıkımların bilimsel yöntemlerle önlenebileceği ifade edildi.

"Depremlerin Afete Dönüşmesi Kaçınılmaz Değil"

Jeoloji mühendisleri, Türkiye'nin jeolojik ve tektonik özellikleri nedeniyle önemli deprem tehlikeleriyle karşı karşıya olduğunu belirtti.

Kuzey Anadolu Fay Zonu başta olmak üzere ülkenin farklı bölgelerindeki aktif fay sistemlerinin geniş yerleşim alanlarını tehdit ettiğine dikkat çekilen açıklamada, deprem tehlikesinin varlığının tek başına büyük bir afet yaşanacağı anlamına gelmediği vurgulandı.

Depremlerin yol açacağı hasarın büyüklüğünde yapıların mühendislik özellikleri, yerel zemin koşulları, arazi kullanım kararları, yapılaşma politikaları ve denetim mekanizmalarının belirleyici olduğu kaydedildi.

1999 Düzce Depremi'nde yalnızca fay kırığına yakın bölgelerde değil, olumsuz zemin koşullarına sahip alanlarda da ağır hasarlar meydana geldiği hatırlatıldı.

Özellikle gevşek alüvyon zeminler, yeraltı suyu koşulları ve zemin büyütmesi gibi faktörlerin deprem hasarlarını artırabildiğine işaret edildi.

Çanakkale'nin Deprem Güvenliği İçin Bilimsel Planlama Çağrısı

Basın açıklamasında Çanakkale'nin deprem tehlikesine özel bir bölüm ayrıldı.

Çanakkale ve çevresinin aktif tektonik yapıların etkisi altında bulunduğu belirtilerek, bölgenin farklı jeolojik ve jeomorfolojik özellikler taşıdığına dikkat çekildi.

Bu nedenle Çanakkale'de mevcut yerleşim alanları ile yeni yapılaşmaya açılacak bölgelerin jeolojik ve jeoteknik açıdan ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Jeoloji mühendisleri, özellikle kıyı bölgeleri, alüvyal ovalar, eğimli yamaçlar ve farklı zemin özelliklerine sahip yerleşim alanlarında yapılaşma kararlarının bilimsel araştırmalar doğrultusunda alınmasının önemini vurguladı.

Açıklamada, Çanakkale'de mikrobölgeleme çalışmalarının yaygınlaştırılması, aktif fayların ve diğer jeolojik tehlikelerin imar planlarına doğru biçimde yansıtılması gerektiği belirtildi.

"Güvenli Kentler Sadece Sağlam Binalarla Oluşturulamaz"

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Çanakkale İl Temsilciliği, deprem güvenliğinin yalnızca binaların betonarme ve statik özellikleriyle değerlendirilemeyeceğine dikkat çekti.

Güvenli kentler oluşturulabilmesi için öncelikle yapıların inşa edileceği alanların jeolojik özelliklerinin bilimsel yöntemlerle belirlenmesi gerektiği ifade edildi.

Açıklamada şu değerlendirmeye yer verildi:

"Güvenli kentler, yalnızca depreme dayanıklı binalar inşa ederek değil, doğru yerde, doğru jeolojik koşullarda ve bilimsel planlama ilkeleri doğrultusunda yapılaşarak oluşturulabilir."

Depreme Karşı Alınması Gereken Önlemler Sıralandı

Jeoloji mühendisleri, deprem zararlarının azaltılması amacıyla yapılması gereken çalışmaları da kamuoyuyla paylaştı.

Buna göre aktif fayların konumlarının ve oluşturabilecekleri tehlikelerin bilimsel çalışmalarla belirlenmesi, fay sakınım zonlarının planlama süreçlerinde dikkate alınması ve yerleşime uygunluk değerlendirmelerinin jeolojik-jeoteknik araştırmalara dayandırılması gerekiyor.

Sıvılaşma, zemin büyütmesi, oturma ve şev duraysızlığı gibi tehlikelerin ayrıntılı biçimde araştırılması gerektiği belirtilirken, mikrobölgeleme çalışmalarının tamamlanarak sonuçlarının imar planlarında esas alınmasının önemine dikkat çekildi.

Mevcut yapı stokunun da yalnızca bina özellikleriyle değil, üzerinde bulunduğu zeminin koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Riskli yapıların tespit edilerek güçlendirilmesi veya yenilenmesi, jeoloji mühendisliği hizmetlerinin planlama, proje, yapı üretimi ve denetim süreçlerinin tamamında etkin biçimde yer alması gerektiği ifade edildi.

"Can Kayıpları ve Büyük Yıkımlar Kader Değildir"

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Çanakkale İl Temsilciliği, açıklamasının sonunda deprem zararlarının azaltılmasının bilimsel bilgi, mühendislik hizmetleri, kamusal sorumluluk ve etkin denetim mekanizmalarıyla mümkün olduğunu vurguladı.

Depremlerin doğal jeolojik olaylar olduğu ancak büyük toplumsal yıkımların kaçınılmaz olmadığı belirtilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Deprem doğa kaynaklı jeoloji olayıdır; ancak can kayıpları ve büyük toplumsal yıkımlar kader değildir. Bilimi, mühendisliği ve kamusal yararı esas alan politikalarla depremlerin afete dönüşmesini önlemek mümkündür."

Açıklamada ayrıca 12 Kasım 1999 Düzce Depremi'nde hayatını kaybeden vatandaşlar rahmetle anılarak, benzer acıların yeniden yaşanmaması için bilim ve mühendislik rehberliğinde çalışmaların sürdürülmesi gerektiği ifade edildi.